Toelichting op het model freelancecontract

De ondergetekenden

In het model is uitgegaan van een freelancer die geen eenmans-bv heeft. Zou er wel sprake zijn van een bv of handelt de freelancer onder de naam van zijn eenmanszaak, dan moet bij 'de ondergetekenden' staan:

'2. ............... (naam eenmanszaak of bv), gevestigd te ................., vertegenwoordigd door de heer/mevrouw ................. (naam freelancer).'

De aanhef

In de aanhef wordt duidelijk aangegeven waarom de partijen een overeenkomst van opdracht gesloten hebben en wat de gegeven opdracht inhoudt. Er wordt kort ingegaan op de aard van de werkzaamheden en er wordt benadrukt dat de opdrachtnemer het werk naar eigen inzicht en zelfstandig zal uitvoeren. Hieruit kan men afleiden dat er geen sprake is van een gezagsverhouding en dat er dus geen arbeidsovereenkomst is beoogd. In dit model is uitgegaan van de beschreven situatie in de voorbeeldcasus.

Werkzaamheden

In artikel 2 van het modelcontract worden zo secuur mogelijk de werkzaamheden beschreven die de freelancer gaat verrichten in het kader van de opdracht. Dit moet zo duidelijk mogelijk aangegeven worden, omdat de opdrachtgever lopende de opdracht geen aanwijzingen meer kan geven. De freelancer klaart de klus immers zelfstandig. Als de opdrachtgever halverwege toch nog iets wil veranderen, kan dat leiden tot vertraging en tot extra kosten (zie artikel 4 van het model).

Persoonlijke arbeid

In de casus wordt uitgegaan van een freelancer die wordt aangetrokken in verband met zijn expertise op een bepaald terrein. Het is dan ook essentieel dat hij de opdracht persoonlijk uitvoert. In de praktijk zal dit vaker voorkomen, met name bij de artistieke beroepen (freelancetekstschrijver, -fotograaf, -artiest, -presentatrice), maar ook als het bijvoorbeeld gaat om wetenschappelijk onderzoek of om bijvoorbeeld zakelijke dienstverlening waarbij een bepaalde persoon door collega-ondernemers is aanbevolen. In dat soort situaties kan men in de overeenkomst benadrukken dat de aangetrokken persoon ook degene is die het werk moet gaan uitvoeren (artikel 3.1 van het model). Ondersteunende werkzaamheden kunnen echter wel worden uitgevoerd door personen die door de freelancer worden ingezet, mits de supervisie maar bij de freelancer blijft. Wel is het in die gevallen gebruikelijk om de opdrachtgever hiervan op de hoogte te brengen (artikel 3.2 van het model).

Als de freelancer werkt vanuit een eenmanszaak of eenmans-bv, kan artikel 3.1 als volgt worden aangepast:

'Opdrachtnemer is voor deze opdracht aangetrokken in verband met de expertise van de heer/mevrouw ...... (naam freelancer) op het gebied van de te verrichten werkzaamheden. Derhalve zal opdrachtnemer de werkzaamheden in beginsel laten uitvoeren door de heer/mevrouw ........ (naam freelancer).'

Geen gezagsverhouding

In artikel 3.4 van het model wordt benadrukt dat de freelancer zelfstandig werkt en geen instructies of aanwijzingen van de opdrachtgever hoeft op te volgen. Hiermee wordt aangegeven dat er geen sprake is van een gezagsverhouding en dat er dus geen arbeidsovereenkomst is beoogd.

Wel is het mogelijk overeen te komen dat de freelancer tussendoor verslag uitbrengt over zijn vorderingen. Vooral bij langlopende opdrachten is dat van belang (artikel 3.5 van het model). De opdrachtgever kan dan nagaan of de freelancer nog op het tijdschema zit en of de deadline gehaald zal worden. Deze verplichting is ook terug te vinden in het BW. Volgens de wet moet 'de opdrachtnemer de opdrachtgever op de hoogte houden van zijn werkzaamheden ter uitvoering van de opdracht en hem onverwijld in kennis stellen van de voltooiing van de opdracht, indien de opdrachtgever daarvan onkundig is'.

Wijziging van de opdracht

In artikel 4 van het model is geregeld wat er moet gebeuren als de opdrachtgever halverwege nog wat wil wijzigen aan de opdracht. Wijziging houdt in dat er waarschijnlijk een ander eindresultaat verlangd wordt. Als dat zo is, moet de opdrachtnemer zo snel mogelijk op de hoogte gebracht worden. De opdrachtgever moet er rekening mee houden dat de opdracht duurder kan uitpakken, omdat de freelancer bij het opstellen van de offerte geen rekening heeft kunnen houden met de gewijzigde wensen van de opdrachtgever.

Honorarium

In artikel 5 van het modelcontract is gekozen voor één bedrag voor het hele werk. Het is ook mogelijk een tarief per uur of per dag overeen te komen. Het is van belang aan te geven dat het gaat om een bruto bedrag. Zou achteraf namelijk de belastingdienst of UWV van oordeel zijn dat er toch sprake is van een dienstbetrekking, dan kunnen deze instanties er niet meer toe overgaan het loonbedrag alsnog te bruteren. Ook is het van belang aan te geven dat het genoemde bedrag exclusief de btw is. Dan kan hierover achteraf met de opdrachtnemer geen misverstand bestaan: het is partijen duidelijk dat het genoemde bedrag nog met btw zal worden verhoogd (tenzij de werkzaamheden zijn vrijgesteld van btw).

Uit artikel 5.2 blijkt dat de onkosten niet in het honorarium zijn inbegrepen. In de offerte van de freelancer zal al aangegeven zijn hoe hoog de onkosten naar verwachting zullen zijn. Op grond van artikel 7:406 lid 1 BW moet de opdrachtgever aan de opdrachtnemer de onkosten vergoeden die verbonden zijn aan de uitvoering van de opdracht, voor zover deze niet in het loon zijn inbegrepen. Vooral vanwege de laatste zinsnede is het van belang om in het contract te vermelden of die kosten in het honorarium zijn inbegrepen of niet.

Facturering

Een freelancer dient altijd zelf facturen op te stellen en naar de opdrachtgever te versturen. Zou de opdrachtgever zelf zorg dragen voor de uitbetaling van het honorarium (bijvoorbeeld door de freelancer op de loonlijst te zetten en maandelijks een deel van het afgesproken totaalbedrag te betalen), dan zou dit te veel lijken op de gang van zaken die gebruikelijk is in een relatie werknemer-werkgever. Een rechter zou dit kunnen zien als een aanwijzing dat er een arbeidsovereenkomst is gesloten. Een dergelijke betalingsmethode moet men dus vermijden. In artikel 6 van het model is de facturering geregeld.

Duur van de opdracht

In artikel 7.1 van het model wordt aangegeven dat de overeenkomst van opdracht wordt aangegaan voor bepaalde tijd en van rechtswege zal eindigen bij de voltooiing van de werkzaamheden. Samen met de deadline die in artikel 3.6 wordt aangegeven, geeft dit een duidelijke indicatie van de duur van de opdracht.

In artikel 7.2 wordt aangesloten bij artikel 7:408 BW. Volgens deze bepaling kan een opdrachtgever de overeenkomst altijd opzeggen en kan een opdrachtnemer (zelfstandig beroepsbeoefenaar) een overeenkomst voor bepaalde tijd alleen tussentijds opzeggen als er sprake is van gewichtige redenen. Van deze bepaling mag echter door partijen worden afgeweken. Overigens: als de opdrachtnemer overlijdt, eindigt de opdracht van rechtswege (artikel 7:409 lid 1 BW), want in dit model gaat het om een opdracht die juist met het oog op de persoon van deze opdrachtnemer gesloten is. Als hij overlijdt, is er niemand die het werk van hem kan overnemen.

Zelfstandige beroepsuitoefening

Als de freelancer een VAR-WUO of een VAR-dga kan overleggen, kan de opdrachtgever er zonder meer van uitgaan dat de freelancer als zelfstandig ondernemer werkzaam is en niet verplicht verzekerd is voor de werknemersverzekeringen. De opdrachtgever hoeft dan geen loonheffingen in te houden op het honorarium. Hij moet dan wel een kopie van de VAR en van het identiteitsbewijs van de freelancer in zijn administratie bewaren. Ook moet hij er goed op letten of de werkzaamheden die in de VAR staan beschreven, overeenkomen met de werkzaamheden die deze freelancer voor hem gaat verrichten. Verder moet hij nagaan of de geplande werkzaamheden in het tijdvak vallen waarvoor de VAR geldig is. Een VAR is maar gedurende één kalenderjaar geldig.

Tip: vraag tijdig voor afloop van de VAR aan de freelancer om een nieuwe VAR aan te vragen en een afschrift daarvan te overhandigen.

» verder 'Freelancer: verplicht verzekerd?'.

Arbeidsrechtelijke risico's

Wanneer er een freelancecontract wordt gesloten dat is gebaseerd op een overeenkomst van opdracht, kunnen sommige arbeidsrechtelijke regels van toepassing zijn, ook al is er geen sprake van een arbeidsovereenkomst:

• De opdrachtgever is aansprakelijk voor door de freelancer geleden schade als gevolg van een bedrijfsongeval of een beroepsziekte, die is opgedaan in het bedrijf van de opdrachtgever. De opdrachtgever is dus op dezelfde wijze aansprakelijk voor freelancers als voor werknemers die in zijn dienst zijn. Dit is geregeld in artikel 7:658 lid 4 BW. Het maakt voor deze wettelijke aansprakelijkheid van de werkgever niet uit of de freelancer werkzaam is als zelfstandige of niet. Dus als een freelancer tijdens het werk in het bedrijf van de opdrachtgever een ongeluk krijgt, kan hij de opdrachtgever op grond van artikel 7:658 BW aanspreken, net zoals een gewone werknemer. De opdrachtgever moet hiermee rekening houden en nagaan of freelancers en andere zelfstandigen die worden ingehuurd onder het bereik van zijn aansprakelijkheidsverzekering vallen.
• Onder bepaalde omstandigheden kan het BBA van toepassing zijn. Dat heeft tot gevolg dat voor opzegging van de overeenkomst van opdracht een ontslagvergunning nodig is. Dit speelt dus alleen wanneer de overeenkomst voor onbepaalde tijd is aangegaan, of wanneer het gaat om een tussentijdse opzegging van een tijdelijke overeenkomst.